เจาะลึกตลาดเวียดนาม 2025: คู่มือ “จด อย. (DAV)” และกลยุทธ์นำเข้าฉบับผู้ประกอบการไทย
ประเทศเวียดนามกำลังก้าวขึ้นมาเป็นหนึ่งในสมรภูมิการค้าที่น่าจับตามองที่สุดในอาเซียน โดยเฉพาะในอุตสาหกรรม “ความงามและเครื่องสำอาง” สำหรับผู้ประกอบการไทย นี่ไม่ใช่แค่ทางเลือก แต่คือ “ทางรอด” และ “โอกาสทอง” ที่จะขยายธุรกิจ บทความนี้จะพาคุณไปทำความเข้าใจตั้งแต่โอกาสทางการตลาด ไปจนถึงขั้นตอนการจดทะเบียน อย. (DAV) ที่ถูกต้องแม่นยำ
ภาพรวมตลาดความงามของเวียดนามมีอัตราการเติบโตที่น่าดึงดูดใจอย่างยิ่ง จากข้อมูลสถิติพบว่ารายได้ของอุตสาหกรรมเครื่องสำอางในปี 2022 มีมูลค่า 473.04 ล้านเหรียญสหรัฐ และมีแนวโน้มพุ่งสูงถึง 619.47 ล้านเหรียญสหรัฐในปี 2028 นี่คือสัญญาณบวกที่ชัดเจนว่ากำลังซื้อของผู้บริโภคเวียดนามยังคงแข็งแกร่ง
ที่มา : Cosmetics market in Vietnam
เจาะลึกพฤติกรรมผู้บริโภค (Consumer Insight)
สินค้าขายดี: “เครื่องสำอางกลุ่มดวงตา” (Eye Cosmetics) ครองสัดส่วนรายได้สูงสุด
ความนิยมแบรนด์: คนเวียดนามนิยมใช้สินค้าแบรนด์ทั่วไป (Non-Luxury) มากกว่าแบรนด์หรู ซึ่งเป็นช่องว่างที่ดีสำหรับแบรนด์ SME ไทยที่เน้นคุณภาพในราคาที่จับต้องได้
ช่องทางการซื้อ: พฤติกรรมผู้บริโภคมีความสมดุลระหว่างออนไลน์และออฟไลน์ โดยซื้อผ่าน E-commerce 33% และหน้าร้าน 32% ดังนั้นกลยุทธ์การขายต้องเป็นแบบ O2O (Online to Offline)ปัจจุบันไทยครองส่วนแบ่งการตลาดเป็นอันดับ 5 ในเวียดนาม (มูลค่า 17.5 ล้านเหรียญสหรัฐ) และสินค้าเครื่องสำอางนำเข้าจากไทยได้รับสิทธิประโยชน์ ภาษีนำเข้า 0% ภายใต้ข้อตกลง AFTA
ที่มา : Cosmetics market in Vietnam
2. วิธีการนำเข้าเครื่องสำอางและขั้นตอนการดำเนินงาน
การนำเครื่องสำอางเข้าสู่เวียดนามไม่ได้ใช้ระบบการตรวจสอบก่อนขายอย่างเข้มงวด (Pre-market approval) เหมือนยา แต่ใช้ระบบ “การจดแจ้ง” (Notification) ภายใต้การกำกับดูแลของ Drug Administration of Vietnam (DAV) สังกัดกระทรวงสาธารณสุข (MOH) โดยเน้นการตรวจสอบหลังการขาย (Post-market surveillance) แทน
เงื่อนไขสำคัญที่ต้องรู้: ผู้ประกอบการต่างชาติ ไม่สามารถ ยื่นจดแจ้งด้วยตัวเองได้โดยตรง คุณจำเป็นต้องมี “ตัวแทนในท้องถิ่น” ซึ่งอาจเป็นบริษัทลูกที่คุณไปจัดตั้ง หรือคู่ค้า (Distributor) ที่มีใบอนุญาตประกอบธุรกิจในเวียดนาม เพื่อทำหน้าที่เป็นผู้นำเข้าและรับผิดชอบต่อสินค้าในทางกฎหมาย
ขั้นตอนการนำเข้า
- แต่งตั้งผู้นำเข้า (Appoint Importer): หาพันธมิตรหรือตั้งบริษัทในเวียดนามเพื่อเป็นผู้ทรงสิทธิ
- เตรียมเอกสาร (Preparation): รวบรวมข้อมูลผลิตภัณฑ์และเอกสารรับรองมาตรฐาน
- ยื่นจดแจ้ง (Submission): ยื่นเอกสารผ่านระบบออนไลน์ไปยัง DAV และชำระค่าธรรมเนียม
- รับเลขที่จดแจ้ง (Proclamation Number): เมื่อได้รับอนุมัติ คุณจะได้รับหมายเลขเพื่อใช้แสดงบนฉลากและเริ่มวางจำหน่ายได้ทันที
รายการเอกสารและระยะเวลาที่ใช้ในการขึ้นทะเบียน
- หนังสือมอบอำนาจ (Letter of Authorization – LoA): ต้องเป็นฉบับภาษาอังกฤษหรือเวียดนาม จากผู้ผลิตหรือเจ้าของแบรนด์ มอบอำนาจให้บริษัทผู้นำเข้า และต้องผ่านการรับรอง (Notarized) จากสถานทูตเวียดนามในประเทศไทย
- หนังสือรับรองการจำหน่าย (Certificate of Free Sale – CFS): ออกโดยหน่วยงานรัฐบาลไทย เพื่อยืนยันว่าสินค้านั้นขายได้จริงในไทย
- ใบอนุญาตประกอบธุรกิจ (Business Registration Certificate): ของบริษัทผู้นำเข้าในเวียดนาม
- ข้อมูลผลิตภัณฑ์ (Product Data): ชื่อแบรนด์, ประเภทสินค้า, รายการส่วนผสม (Ingredients) แบบ 100%, วิธีใช้ และมาตรฐานการผลิต (GMP)
การเตรียมเอกสาร Post Audit
- ไฟล์ข้อมูลผลิตภัณฑ์ (Product Information File – PIF): แม้จะเป็นระบบจดแจ้ง แต่ผู้ประกอบการต้องจัดทำ PIF เก็บไว้เสมอเพื่อรอการตรวจสอบจากเจ้าหน้าที่ (Audit) โดยประกอบด้วย 4 ส่วนหลัก: ข้อมูลทั่วไป, คุณภาพวัตถุดิบ, คุณภาพผลิตภัณฑ์, และข้อมูลความปลอดภัย/ประสิทธิภาพ
- ฉลากของผลิตภัณฑ์ต้องมีส่วนประกอบดังนี้ ชื่อผลิตภัณฑ์ วิธีใช้ผลิตภัณฑ์ ส่วนประกอบ ประเทศผู้ผลิต ชื่อผู้กระจายสินค้า ปริมาณ เลขที่ล๊อตการผลิต วันหมดอายุ คำเตือน
- ต้องเป็นไปตามข้อกำหนดการแสดงฉลากสำหรับเครื่องสำอาง ดังนี้ 1. เครื่องสำอางที่ใช้สารแต่งสีจะต้องระบุชื่อของสารแต่งสีและจำนวนปริมาณการใช้งาน หากมีสารแต่งสี หลายชนิด ต้องระบุชื่อและจำนวนของสารแต่งสีแต่ละชนิดด้วย 2. ชื่อในฉลากของเครื่องสำอางทั่วไปต้องมีชื่อเดียวกันกับที่ระบุไว้ในเอกสารแจ้งเตือน ในกรณีที่มีข้อมูล เพิ่มเติมบนฉลากแต่ไม่ได้ระบุไว้ในเอกสารแจ้งเตือน ผู้ยื่นขอจดทะเบียนเครื่องสำอางต้องมีมาตรการที่ ทำให้ผู้บริโภคมั่นใจได้ว่ามีความถูกต้อง ซื่อสัตย์ ไม่ก่อให้เกิดความเข้าใจผิด
ค่าใช้จ่ายและระยะเวลา
- ค่าธรรมเนียมรัฐ: ประมาณ 500,000 VND (ราว 21 USD หรือ 700-800 บาท) ต่อรายการสินค้า
- ระยะเวลาพิจารณา: ใช้เวลาประมาณ 15-30 วันทำการ
- อายุใบอนุญาต: เมื่อได้รับเลขจดแจ้งแล้ว จะมีอายุใช้งานได้ 5 ปี
สรุป : จากผู้เขียน ประเทศเวียดนามใช้กฎระเบียบด้านส่วนผสม หรือ Ingredients อ้างอิงจาก ASEAN Cosmetic Directive (ACD) เหมือนกับประเทศไทย แต่ในส่วนของฉลาก หรือข้อกำหนดอื่นๆ อาจจะต้องศึกษาเพิ่มเติมจากประกาศหรือกฎหมายเฉพาะทางของทางประเทศเวียดนาม และอีกทั้งประเทศเวียดนามต้องการเอกสาร CFS (Certificate of free sale) ทำให้ผู้ประกอบการที่จะต้องการขยายตลาดเครื่องสำอางไปยังประเทศเวียดนามจะต้องทำการขึ้นทะเบียนจากอย. ประเทศไทยให้เรียบร้อยเสียก่อน
ข้อมูลอ้างอิง:
สสว. โอกาส SME ไทย ในตลาดประเทศสาธารณรัฐสังคมนิยมเวียดนาม
Global Regulatory Partners: Registration of Cosmetics in Vietnam
Cosmetic Registration in Vietnam
Chemlinked.com: Guide to Cosmetic Notification
ติดต่อสอบถามข้อมูลเพิ่มเติมได้ที่…
อีเมล: [email protected]
โทร.: 0658148333 (ทีม FDA)
Line: @idgthailand
Facebook: IDGThailand
